17.11.2025

Штрафы за ІП пасля 2025: як пазбегнуць і правільна перааформіць бізнес

У Беларусі індывідуальныя прадпрымальнікі (ІП), чыя выручка перавышае 500 000 BYN у год, абавязаныя перааформіць бізнэс у юрыдычную асобу (ТАА, ПУП і інш.) да 31 снежня 2025. Гэта патрабаванне звязана з падатковым і прадпрымальніцкім заканадаўствам, а яго невыкананне можа прывесці да штрафаў і прымусовай ліквідацыі ІП. Бухгалтар і падатковы кансультант ПП "Промкампанiя Кансалт" Вольга Дземідовіч распавядае, як зменіцца сума выплачваемых падаткаў для ІП у новым годзе.

Пры гэтым, калі ІП прымяняе агульную сістэму падаткаабкладання, то лічыцца яго сукупны даход. Калі ІП прымяняе адзіны падатак, то для разліку бярэцца яго выручка. Калі ІП прымяняе камбінаваную сістэму падаткаабкладання (падаходны падатак+ адзіны падатак), то для разліку ліміту бярэцца яго сукупны даход плюс выручка па адзіным падатку.

Бясшвоўны пераход у паскораным рэжыме

З 1 кастрычніка 2024 г. ІП, мае права стварыць камерцыйную арганізацыю, якая засноўваецца адной асобай, у спецыяльным (спрошчаным) парадку, які вызначаны Палажэннем аб стварэнні індывідуальным прадпрымальнікам камерцыйнай арганізацыі, якая засноўваецца адной асобай (дадатак да Закона Рэспублікі Беларусь ад 22.04.2024 № 365-З "Аб змяненні законаў па пытаннях прадпрымальніцкай дзейнасці"), так званы "Бясшвоўны пераход".

Не могуць зарэгістраваць арганізацыю індывідуальныя прадпрымальнікі, якія ўнесены ў спісы экстрэмістаў або тэрарыстаў.

Пры падачы заявы ў рэгіструючы орган спатрэбяцца наступныя дакументы:

• Заява (па форме Мінюста) – з указаннем, што рэгістрацыя праходзіць па Закону 365.
• Статут (2 экзэмпляры, без натарыуса) – з паметкай, што кампанія створана па Закону 365-З.
• Пасведчанне аб рэгістрацыі ІП (або заява аб яго страце).
• Дакумент аб размяшчэнні фермерскай гаспадаркі (калі адкрываеце СФГ).

На працягу трох рабочых дзён новая арганізацыя будзе зарэгістравана, а ІП – выключаны з АДР. Але гэта бывае і хутчэй, можна ў пятніцу падаць заяву з пералікам дакументаў, і ўжо ў панядзелак ІП будзе ліквідаваны і адкрыта арганізацыя.

Невідавочныя праблемы пераходу з ІП у арганізацыю

Здавалася б - усё досыць проста, але на практыцы ўзнікае шэраг пытанняў:

• Складанне перадаткавага акта. Форма акта заканадаўствам не зацверджана і індывідуальны прадпрымальнік складае акт у адвольнай форме, але ў акце павінны знайсці сваё адлюстраванне: колькасць і кошт рэшткаў тавараў, якія пераходзяць арганізацыі, дэбіторская і крэдыторская запазычанасць контрагентаў і г.д. У індывідуальнага прадпрымальніка ўлік вядзецца ў кнігах і на падставе дадзеных гэтых кніг і складаецца акт перадачы. Але многія ІП вядуць кнігі альбо не дакладна, альбо наогул іх не вядуць.
• Так як ІП з моманту рэгістрацыі арганізацыі перастае існаваць - неабходна ўнесці змены ў дагаворы з контрагентамі. І калі беларускія контрагенты ведаюць пра магчымасць "бясшвоўнага пераходу" і з імі з нагоды змены ў дамовы не ўзнікае пытанняў, то замежныя контрагенты (нерэзідэнты) часта патрабуюць юрыдычнае абгрунтаванне змены асобы ў дамове. На практыцы нерэзідэнты могуць запытваць дадатковыя дакументы (дагавор пераводу доўгу, саступкі права патрабавання) або наогул адмовіцца ад работы з новай юрыдычнай асобай, што пагражае зрывам кантрактаў. Тут неабходна даваць інфармацыю з баз дадзеных або рэгіструючага органа аб контрагенце, дзе будзе прапісана інфармацыя аб такім пераходзе.
• Сістэма падаткаабкладання. Пры "бясшвоўным пераходзе" ІП мае права выбраць альбо прымяненне ССП (пры адсутнасці фактараў, якія забараняюць яе прымяненне), альбо застацца на агульнай сістэме. Многія прадпрымальнікі, асабліва з вялікім вопытам, спадзяюцца на свае сілы і не прыцягваюць кансультантаў, якія могуць растлумачыць як правільна пры кожнай сістэме лічацца падаткі. А гэта ў сваю чаргу прыводзіць да няправільнага іх падліку, штрафаў і пеняў.
• Статыстычныя справаздачы. У адрозненне ад ІП, юрыдычныя асобы ў большасці выпадкаў абавязаны здаваць статыстычную справаздачнасць. Новы ўласнік кампаніі можа не ведаць аб гэтым абавязку. Адпаведна не падача або несвоечасовая падача справаздач прыводзіць да штрафаў.

Лічым, як зменіцца сума выплачваемых падаткаў

ІП таксама часта лічаць, што для іх пераход у арганізацыю не выгадны з-за павелічэння падатковай нагрузкі. На самай справе ўсё залежыць ад віду дзейнасці ІП. І аптымальна на рэальных лічбах параўнаць наколькі ўзрастае падатковая нагрузка ў былога ІП пры пераходзе ў арганізацыю.

Разгледзім на наступным прыкладзе: выручка ІП за перыяд склала 501 000 рублёў, фактычна панесеныя выдаткі (сабекошт тавараў, арэнда памяшкання, зарплата наёмных асоб і г.д) – 270 000 рублёў.

Прыклад 1: ІП ужываў АСП з нормай уключэння выдаткаў у памеры 20% ад выручкі.

Сума падаходнага падатку за перыяд складзе (501 000 – 501 000*20%)*30% = 120 240 рублёў.

Павышаная стаўка падаходнага падатку ў памеры 30% прымяняецца за ўвесь перыяд, калі выручка перавысіла мяжу ў 500 000 рублёў.

Прыклад 2. ІП прымяняе АСП з улікам фактычных выдаткаў. Сума падаходнага падатку за перыяд складзе (501 000 – 270 000)*30% = 69 300 рублёў.

Прыклад 3. Калі ў разглядаемай сітуацыі арганізацыя, зарэгістраваная ў ходзе "бясшвоўнага" пераходу ўжывала б з пачатку перыяду ССП, то сума падатку пры ССП склала б 501 000*6% = 30 060 рублёў.

Прыклад 4: Калі ў разглядаемай сітуацыі арганізацыя, зарэгістраваная ў ходзе "бясшвоўнага" пераходу ўжывала б агульную сістэму падаткаабкладання. Уваходзячы ПДВ возьмем умоўна 56 000 рублёў.

ПДВ 501 000*20 / 120 = 83 500. Адымаем уваходзячы ПДВ 56 000 рублёў. Сума да выплаты - гэта розніца паміж налічаным ПДВ і ПДВ уваходзячым. 83 500 – 56 000 = 27 500 рублёў

Вызначаем падатковую базу для разліку падатку на прыбытак. Стаўка падатку 20%.

Падатковая база = (выручка – ПДВ – выдаткі) = 501 000 – 83 500 – 270 000 = 147 500 рублёў.

Падатак на прыбытак будзе роўны 147 500*20% = 29 500 рублёў.

Усяго падаткаў 27 500 + 29 500 = 57 000 рублёў.

Многія цяпер скажуць, што ІП пасля выплаты падаткаў можа ўсе грашовыя сродкі забіраць як свой асабісты даход, без дадатковых выплат, а пры выплаце дывідэндаў уласніку арганізацыі неабходна выплаціць падаходны падатак.

Давайце на гэтым жа прыкладзе паглядзім, колькі ўласнік заплаціць дадаткова падатку пры выплаце дывідэндаў. Няхай увесь прыбытак, атрыманы арганізацыяй, накіраваны на выплату дывідэндаў.

Пры ССП: (выручка-падатак пры ССП-выдаткі)*13%= (501 000 – 30 060 – 270 000)*13% = 26 122,20 рублёў.

Разам будзе аплачана падаткаў (падатак пры ССП + падаходны падатак): 30 060 + 26 122,20 = 56 182,20 рублёў

Пры АСП: (выручка-ПДВ-выдаткі-падатак на прыбытак)*13% = (501 000 – 835000 – 270000 – 29500)*13% = 15 340 рублёў.

Разам будзе аплачана падаткаў (ПДВ + падатак на прыбытак + падаходны падатак) 27 500 + 29 500 + 15 340 = 47 590 рублёў.

Яшчэ раз хачу сказаць пра тое, што неабходна ў кожнай канкрэтнай сітуацыі рабіць разлік, так як кожны суб'ект прадпрымальніцкай дзейнасці няхай гэта будзе ІП ці арганізацыя, індывідуальны.

Што ў выніку?

І апошняе пытанне, якое ўзнікае на практыцы, але яно не так відавочнае, як папярэднія – гэта дэлегаванне абавязкаў.

Калі фізічная асоба 20 гадоў працавала як ІП, без прыцягнення наёмных асоб, улік вёў сам, сам адгружаў тавар і г.д. і цяпер ён пераходзіць у арганізацыю на агульную сістэму падаткаабкладання. І ўжо "сам" - не атрымліваецца. Неабходна прыцягваць спецыялістаў, хоць бы таго ж бухгалтара. А гэта дадатковыя выдаткі, якіх раней не было. На жаль, на практыцы такія ўласнікі пачынаюць пошук спецыялістаў, калі ўжо ўсе тэрміны гараць і адпаведна няма магчымасці прыгледзецца, папрацаваць, ацаніць кампетэнцыю кандыдата. А гэта багата памылкамі, аднаўленнем уліку (зноў жа за грошы), пытаннямі з боку правяраючых органаў.

Зыходзячы з усяго вышэйсказанага, можна зрабіць выснову, што "бясшвоўны пераход" – гэта не проста тэхнічная змена шыльды, а стратэгічны крок, які патрабуе ўзважанага эканамічнага разліку і пісьменнай арганізацыйнай падрыхтоўкі.

Прадпрымальніку неабходна сумленна ацаніць не толькі лічбы ў падатковай дэкларацыі, але і свае кіраўніцкія кампетэнцыі, і гатоўнасць бізнесу да работы ў новых, больш фармалізаваных умовах. Паспяховая трансфармацыя з ІП у юрыдычную асобу - гэта магчымасць для легальнага росту і выхаду на новы ўзровень, але толькі ў тым выпадку, калі яна заснавана на дакладных дадзеных, а не на інтуіцыі і страху перад пераменамі.

osipovichi-region.by