11.04.2025

Сёння - Міжнародны дзень вызвалення вязняў фашысцкіх канцлагераў

У кожнага чалавека пра дзяцінства застаюцца толькі самыя яркія ўспаміны. У Валянціны Мядзелец у памяці засталася вайна…

— Нарадзілася я 15 чэрвеня 1941 года ў пасёлку Расоны Віцебскай вобласці ў сям'і краўцоў, — расказвае Валянціна Іванаўна. - Бацькі вельмі добра шылі. Мама працавала дома, а бацька ў швейным атэлье.

Папа Іван Пятровіч Мацвееў забіраў маму і мяне з радзільнага дома 22 чэрвеня 1941 года.

Бацька пайшоў у партызаны і адважна змагаўся з акупантамі да вызвалення роднага краю. Граміў фашыстаў адважна, быў узнагароджаны ордэнам. Але і яго мірная прафесія ў атрадзе аказалася вельмі патрэбнай: ён для партызан шыў і рамантаваў адзенне.

А нас — маці Феадосію Аляксандраўну, бабулю, мяне і братоў Анатоля і Генадзя — гітлераўцы сілком вывезлі ў Германію.

Я была зусім маленькай, але шмат чаго з таго часу вельмі добра памятаю. Лагер каля горада Ена быў абнесены калючым дротам. Там было шмат мірных жыхароў, якіх немцы прымушалі працаваць з раніцы да ночы. Мама працавала на шклозаводзе. За намі даглядала бабуля. У лагеры было шмат дзяцей, але мы не гулялі, бо былі слабыя. Кармілі нас пустой поліўкай, таму ўвесь час хацелася есці. Я брала кацялок і падыходзіла да доўгіх сталоў, дзе абедалі нямецкія салдаты-ахоўнікі. Яны часам дзяліліся з дзецьмі ежай. Так я падкормлівала сваіх родных.

Мой сярэдні брат Генадзь, які і назваў мяне Валечкай, не вытрымаў цяжкага жыцця ў лагеры і памёр. Хавалі яго ў папяровым гарнітурчыку.

Маме нехта з работнікаў падарыў сувенір — круг, упрыгожаны маленькімі кветачкамі-пацеркамі, а ўнутры яе імя — Феня. Усё са шкла. Чыстага. Далікатнага. Устойлівага. Як і маці, якая вынесла ўсе цяжкасці жыцця ў канцлагеры.

Нас вызвалілі амерыканскія войскі, а адправіцца на Радзіму мы змаглі толькі пасля праверкі, якая доўжылася месяц. Дома сустракаў нас бацька. Я не адразу падышла да таты, таму што зусім яго не ведала. Паціху прывыкла.

Мірнае жыццё было цяжкім: бацька працаваў адзін, дастатку не было. У 39 гадоў пайшла з жыцця маці: адбілася знясільваючая работа на нямецкім шклозаводзе. Усе клопаты аб сям'і ляглі на мае плечы. Каб нам з братамі (іх было трое, малодшым — два і пяць гадоў) было лягчэй, бацька ажаніўся з іншай жанчынай. Не адразу я назвала яе мамай, хаця яна вельмі добра ставілася да нас. Толькі стаўшы дарослай, ацаніла па заслугах яе мудрасць і дабрыню.

Пасля 10 класаў з'ехала ў Бранск, працавала на камвольным камбінаце, скончыла тэхнікум, працавала ў Краснаярску, затым у Наваполацку на заводзе "Вымяральнік".

Дзяцінства ў мяне не было з-за вайны, але былі выдатнае юнацтва і ўсё далейшае жыццё, якое падарыла мне прафесію па душы, выдатнага мужа - з ім мы пражылі 58 гадоў, двух дачок, цудоўных унукаў і праўнукаў, сапраўдных сябровак. У мяне былі вельмі добрыя бацькі, якіх, нажаль, ужо няма ў жывых.

Маладому пакаленню жадаю любiць і шанаваць сваіх бацькоў, добра вучыцца, не спазнаць жахаў вайны, памятаць, якім коштам заваяваны наш мір, берагчы мірнае неба.

Соф'я Міхновіч і Цімафей Міхновіч, навучэнцы 5 і 8 класаў Ясенскай СШ,

Ірына Більдзюк, настаўнік рускай мовы і літаратуры Ясенскай СШ.

osipovichi-region.by