26.04.2025

Медаль за гераізм

У раённым гісторыка-краязнаўчым музеі ў рамках праекта "Выстава аднаго экспаната" прадстаўлены медаль "Удзельнік ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС".

Гэта адна з самых рэдкіх узнагарод Пастаяннага Прэзідыума З'езда народных дэпутатаў СССР прызначана для ўзнагароджання ваеннаслужачых і грамадзянскіх асоб, якія ўдзельнічалі ў ліквідацыі наступстваў Чарнобыльскай аварыі.

Гэты медаль быў уручаны Мікалаю Яўменаву.

Мікалай Іванавіч працаваў на гомельскім хімзаводзе і, калі адбылася трагедыя на ЧАЭС, быў накіраваны на ліквідацыю яе наступстваў.

Пра што ведалі людзі, якія ішлі ў радыяцыйнае пекла, ці падазравалі, што ім пагражае? Быў розны ўзровень дасведчанасці. Мікалай Яўменаў, які служыў раней на Сяміпалацінскім выпрабавальным ядзерным палігоне, пра α-, β-, γ-прамяні ведаў не па чутках. І у "гарачую" камандзіроўку адправіўся цалкам свядома. А таму і не любiў пазней распаўсюджвацца аб умовах працы, узроўні радыяцыі і іншых дэталях. Родным скупа паведаміў, што працаваў каля Нароўлі, прыкладна за 60 км ад ЧАЭС. Але яны не выключаюць, што мог знаходзіцца і бліжэй да эпіцэнтра. Пра сродкі абароны таксама нічога не казаў, толькі згадаў неяк пра таблеткі для вывядзення радыяцыі.

У зоне Мікалай Іванавіч прабыў месяц, на большы час нікога не пакідалі. І пасля таго штогод праходзіў рэабілітацыю ў шпіталі.

Памёр ён у 2008 годзе ва ўзросце 54 гадоў.

Дзякуючы тым тысячам людзей з усяго шматнацыянальнага СССР, якія накіраваліся ў 1986-м у забруджаную зону, мы змаглі перажыць трагедыю з мінімальнымі стратамі. Лічылася, што ліквідатары атрымлівалі дозу ніжэй за дапушчальныя значэнні. Але зараз навукоўцы сцвярджаюць, што "нормы" апрамянення быць не можа наогул і нават маленькая доза небяспечная для арганізма. Людзі не ведалі, як праводзіць дэзактывацыю вялізных вытворчых памяшканняў энергаблока. Складана было вырашыць пытанні з забруджанай глебай, жывёлай. Трэба было зрабіць усё, каб радыяцыя не распаўсюджвалася далей. Але агульнымі намаганнямі выстаялі, справіліся.

І толькі 30-кіламетровая зона адчужэння, на беларускім баку якой створаны Палескі радыёэкалагічны запаведнік, яшчэ доўга будзе нагадваць нам пра здарэнне.

osipovichi-region.by