06.10.2025

Каб не дапусціць бяды. Галоўны ўрач Асіповіцкай ЦРБ Павел Шаціла аб магчымасцях ранняга выяўлення хвароб і важнасці праходжання дыспансерызацыі

Сёння ахова здароўя працуе на ранняе выяўленне захворванняў. Для гэтага і патрэбна дыспансерызацыя — усе хваробы, пра якія я казаў раней, у яе рамках выяўляюцца.

Раз мы ўжо жывем у пэўнай асяроддзі і ёсць шанцы, што разаўецца нейкае захворванне, лепш раз у год прыйсці ў паліклініку і праверыцца. Дзякуючы дыспансерызацыі толькі за паўгоддзе выяўлена 129 выпадкаў хваробы сістэмы кровазвароту і каля ста - цукровага дыябету. А ёсць афіцыйныя даследаванні англійскіх медыкаў па цукровым дыябеце: на ранняй стадыі, пакуль няма незваротных змен, калі паражаюцца вочы, развіваецца гангрэна і іншае, усё можна вярнуць назад; у чалавека, які вядзе пэўны лад жыцця, цукровы дыябет другога тыпу знікае, гэта значыць можна зноў стаць здаровым. Так што мае сэнс выявіць дыябет на ранняй стадыі, убачыць, што павышана глюкоза ці ёсць фактары рызыкі, якія да яго прывядуць, і, у прынцыпе, праблему вырашыць.

Што тычыцца выяўлення анкапаталогіі на ранняй стадыі, гэта цяпер прыярытэт. І дыспансерызацыя прадугледжвае выяўленне вялікага блока анкалагічных захворванняў. Адзначу, што анкалогія на ранняй стадыі патрабуе мінімальнага лячэння, сёння нашы выдатныя анколагі навучыліся рабіць міні-інвазіўныя аперацыі, якія захоўваюць органы, а чалавек пасля гэтага лячэння жыве гэтак жа, як і да яго. Але для гэтага трэба выявіць пухліну на ранняй стадыі, таму што калі выяўленне адбываецца на перадапошняй, апошняй - гэта вялікая аперацыя, гэта лячэнне, расцягнутае на пэўны час, дадаецца прамянёвая тэрапія, хіміётэрапія, якая таксама цяжка пераносіцца арганізмам…

У рамках дыспансерызацыі мы выяўляем анкалогію на ранняй стадыі і нават на так званай перадракавай, то есць бачым захворванне, якое патэнцыйна можа прывесці да раку. І робім усё гэта тут, у Асіповічах.

Напрыклад, мамаграфія. Яна праводзіцца вызначанаму кантынгенту жанчын і можа выявіць пухліны малочнай залозы да паўсантыметра і менш. Гэта значыць яе не прапальпуюць, не прамацаюць, абывацельскім мовай кажучы, ні гінеколаг, ні сама жанчына. Таксама ў рамках мамаграфіі выяўляем дабраякасную пухліну - калі яе не выдаліць, будзе рак. Выдаленне дабраякаснай пухліны - маленькі разрэз, касметычны шоў, быццам бы нічога не было. А чалавек выратаваны.

Па раку прастаты ў рамках дыспансерызацыі ў мужчын пэўнага ўзросту бярэм проста аналіз крыві, які ў нас жа ў лабараторыі паказвае ці не паказвае рак. Гэта значыць можна па адным аналізе сказаць, у вас усё добра ці дрэнна. Калі дрэнна - робім біяпсію, дыягназ пацвярджаецца - накіроўваем чалавека ў адпаведную ўстанову аховы здароўя для далейшага лячэння.

Рак шыйкі маткі - таксама вялікая праблема. Ім, на жаль, часта хварэюць маладыя дзяўчыны, і адзін з фактараў, які да яго схіляе, - вірус папіломы чалавека. Забор аналізаў, якія потым адпраўляюцца ў сталічны РНПЦ анкалогіі, робіцца ў ходзе звычайнага гінекалагічнага агляду. Яго можна прайсці ў гінеколага або ў назіральным кабінеце, які працуе кожны дзень, у сельскай мясцовасці - у амбулаторыях і на ФАП. Калі выяўляецца ВПЧ, гэта не значыць, што жанчына захварэе на рак шыйкі маткі, гэта толькі значыць, што ёсць такая рызыка. І, адпаведна, трэба гэты вірус элімінаваць - гінеколаг прызначае пэўнае лячэнне.

У ходзе дыспансерызацыі робіцца флюараграфія, на якой можна бачыць пэўныя раннія стадыі захворванняў лёгкіх, у тым ліку рака. Калі рэнтгенолагу на флюараграфіі нешта не спадабаецца, чалавека накіруюць на кампутарную тамаграфію ў нашу бальніцу - КТ у нас свой.

І яшчэ пра магчымасці бальніцы. Укамплектаванасць кадрамі сёння добрая, спецыялісты з вялікім вопытам, многія з вышэйшай катэгорыяй. Лабараторыя выдатная, выконвае ўсе аналізы ў рамках дыспансерызацыі і не толькі - больш за мільён даследаванняў у год. Плюс рэнтгенаўская служба выдатная. Ёсць КТ, які робіць яшчэ большую, удакладную дыягностыку. Эндаскапія, калонаскапія - гэта выяўленне паліпаў. Відэаэндаскапічная тэхніка дарагая і складаная, дзякуючы ёй мы можам агледзець кішачную трубку і выдаліць паліпы за адзін раз. Гэта значыць не трэба кудысьці ехаць, кудысьці класціся. Дыягнастычная база выдатная - усё ёсць, каб своечасова выявіць захворванне.

Але чаргі каля 38-га кабінета паліклінікі, дзе праводзіцца дыспансерызацыя, не назіраецца. А менавіта тут вас цалкам абследуюць, дадуць напрамкі на ўсе аналізы, мамаграфію, флюараграфію і гэтак далей. Прыйшоў - атрымаў пакет напрамкаў, усё зрабіў і забыўся пра гэта пытанне да наступнага года.

Зразумела, што пасля працы людзям хочацца адпачыць, а не ісці ў паліклініку, асабліва калі нічога не баліць. Але калі сёння не баліць, гэта не значыць, што праблем няма. Таму вельмі важна не прапускаць дыспансерызацыю, ну і, галоўнае, - не забываць аб ліквідацыі прычын хвароб: дыспансерызацыя ўсё ж такі некалькі другасная, а першасны здаровы лад жыцця ў самым шырокім яго разуменні.

osipovichi-region.by